Turani Kavimler (VI)

493 0

Yakutlar

Uzun süren tespitlerin ve bu tespitler dahlinde elde edilen kuvvetli tahminlerin neticesinde varılmıştır ki Türk halkları içinde birincisi ve en eskisi olan Yakut kavmi, bugünkü Baykal Gölü ile Lena nehri ve Kuzey Denizi sahillerine saçılıp bu adı almıştır. Günümüzde bunlara nispet edilerek Lena nehri boyunda bulunan bir şehre Yakutski deniliyor. Diğer hakiki Türk kavimlerinden ayrılıp, bilahare Moğollarla kuvvetli münasebetleri olduğu hakikatiyle lisanları da diğer Türki boylarına nispetle daha büyük değişime uğramış, hatta fiziki görünümleriyle Moğollara benzer olmuşlardır. İlk yerleşim yerlerine baktığımızda Baykal Gölü havalesinde olduklarını görüyoruz. Baykal kelimesinin etimolojik kökeni de zaten Yakutça olup Deniz anlamına gelir. Buryatlar, Baykal civarına gelip Yakutları taciz etmeye başladığında onlar da kuzey taraflarına Lena, Keta, Baganid, Katanga, Anabar, Yenisey nehirleri sahillerine göç etmeye mecbur kaldılar.

Yakutların bu göç sirkülasyonu sebebiyle en konar-göçer, en eski Türk halkı olsalar da medeniyet, ilim ve sanata karşı düşkünlükleri diğer boylarına nazaran daha fazla idi. Ziraat ve zanaatla o kadar kabiliyetli hale geldiler ki, Avrupa tarafına varıp ekinin nasıl ekildiğini gördükleri an memleketlerine döndüklerinde kendileri de derhal ekin ekip biçmeye başladı; hatta bu insanlar zanaatte ilerleyerek Orta Asya’nın Urartuları denecek vaziyete kendilerini ulaştırdı. Çünkü taş işlemeciliği muazzam derecelerde idi.

Onlar için de tıpkı Çerkesler gibi demir ve gümüşten nefis işçilik örneği sayılabilecek ziynet eşyaları, ağaçtan oymalı ev aletleri yaptıkları kayıtlara geçmiştir. Günümüzde web üzerinden o tür eserleri bulmak zor olabilir zira Sovyet Rusya’nın iç politikaları bu tür eserlerin tarumar edilmesi adına hamleler gerçekleştirirken enteresan şekilde bunlar kağıt üzerine bire bir yazılarak bir şekilde sebepsizce de arşivlenmiştir. Dolayısıyla ziynet eşya yapabilme maharetlerini birçok kitapta okuyabilirsiniz ancak o eşyaların göze gözüken lezzetini ancak oralara gittiğinizde görebilirsiniz derdi Algıs adlı oranın yerlisi olan arkadaşım. Çok kez gitmeyi düşündüm oralara.. Olur da adımımı atarsam sizlere fotoğraflarını iletirim bir şekilde.

Yakutların ziynet eşya üretme kabiliyetinden başka özel yapım olan at derisinden imal edilmiş kat’iyen su geçirmeyen mataralardan doğal saklama heybelerine kadar kültür ögeleri de bulunmakta.

Eski Türklere has özellikler hala Yakutlarca muhafaza edilmekte olduğunu öğrendim. Kazakistan’da insanların Türk Birliği’ne pek sıcak bakmayanlarının oranı epey fazla iken Yakutlar bunun olması gereken bir zorunluluk olarak görürler. Hem kendilerinin hem de edindikleri bilgilere göre Türklerin dünya siyasetinden en az hasarla sıyrılıp çıkabilmesini Türk Birliğinin faydaları arasında görürler.

Yiyecek ve içeceklerine de değinmek icap ederse standart olarak Türk adetlerine has özellikler bunlarda da var olduğu gibi halen daha özelliklerini taşımaktadırlar; atın etinden sütünden faydalanmak önemlidir. İnek ve at sütünü bazen birbirine karıştırarak çeşitli peynirler de imal ederler. Meşhur seyyahlardan Wrangell ve Miller bu yemekleri tadarak çok lezzetli bulduklarını hatta bir tür enerji verdiğini de kaydetmişlerdir.

Yakutlar komşu halklar arasında en zengin olanlarıdır demek mantıklı olur. Çünkü günümüzde Rusların ve az aşağıya zorlarsak Moğol ve Çinlilerin perişan olduklarını görüyoruz. Olası bir istikballerini kazanma durumunda, yüce Allah cihanı yaratırken adeta heybesindeki tüm madenleri o bölgeye düşürüvermiş gibi. Zenginlik kaynaklarına bir diğer anlamda bol miktardaki hayvan sürüleri ve hayvan ticaretinden elde ettikleri gelirler sağlar. Wrangell çok zengin Yakutlara rastladığını söyler. Bununla birlikte onların da diğer Yakutlardan farklı bir yaşamları yoktur. Aynı seyyah, Wrangell, bu halkın keskin bakışlı ve masum yüzlü, kızlarının dünyalar güzeli, oğlanlarının erkek güzeli, balalarının ise adeta doğduklarında Ay’dan bir parça çalarak Dünya’ya geldiğini ifade eder. Rus gezgini Nikolay Latkin’de Yakutların evleri Rusların evlerini aratmayacak kadar temizdir, bazısı da Rusların evlerine benzer.. belli mi olur Ruslar bu halktan etkilenmişlerdir diyerek halkın mimari hazzını ifade eder.

İlk önceleri tamamı şaman olan Yakutlar daha sonra Ruslar tarafından Hristiyanlaştırılmaya çalışıldı. Son dönemlerde Yakutlar da ilim ve sanata ağırlık verdiklerinden Hristiyanlık propagandasına karşı koymak maksadıyla cemiyetler teşkil etmeye başladılar. Kısacası bir ihtimal bağımsızlıklarını Rusya tanısa bile, kurulacak Yakut(Saha) Türk Devleti Türkistan’da sözde bağımsız olan devletlerden öteye gidemez.

Not: Baron Wrangell meşhur seyyahlardandır. 1814 yıllarında Sibirya’da Kuzey Denizi sahillerinde dolaşmış ve o bölgelerde yaşayan halkları çok yakından incelemiştir. Dolayısıyla bir doğu bilimciye nazaran en saf ve temel bilgiler hatta kaynak gösterilebilecek, doğu bilimcilerinin ders kitabı olarak okuttuğu bir kişiliktir. Dolayısıyla doğu hakkında (özellikle Kuzey Doğu) vereceğim bilgilerin en temel kaynağı doğrudan B.Wrangell’dir. Nijni Holmsk karşısında yeni bir ada keşfetmiş ve adaya kendi ismini vermiştir de aynı zamanda. Meşhur tarihçilerden Miller ise 1861-1864 yıllarında Sibirya’da bu adamın rehberliğinde seyahatlerini gerçekleştirmiş, tespitler yapmaya çalışsa da B.Wrangell’e “her şeyi aktarmışsınız zaten” diyerek gezisini tamamlamıştır.

Hazırlayan: Mertcan Abbasoğlu

Kaynaklar:

Kemal Karpat: Osmanlı ve Dünya: Osmanlı Devleti ve Dünya Tarihindeki Yeri


İbrahim Kafesoğlu: Umumi Türk Tarihi Hakkında Tespitler, Görüşler, Mülahazalar,
Türk Millî Kültürü


Gyula Nemeth: Attila ve Hunlar

Nevra Necipoğlu: istanbul Araştırmaları Yıllığı


Halil Berktay: Kabileden feodalizme (sadece siyasi alanın içtimai muhatap
konuları)

Mehmet Fuat Köprülü: Tarih araştırmaları, Türk tarih-i dinı̂si, Türkiye tarihi Anadolu istilâsına kadar Türkler,


Suematsu Kenchō: A fantasy of far Japan, The Risen Sun, China’s Historical Expansion


Zeki Velidi Togan: Umumi Türk Tarihine Giriş, Hâtıralar: Türkistan ve diğer Müslüman doğu Türklerinin millı̂ varlık ve kültür mücadeleleri


Milton M. Meyer: Japonya Tarihi, Hanedanlık Döneminden Günümüze


Reşîdüddîn Fazlullah-ı Hemedânî: Câmi’ut-Tevârîh


Salomon Schweigger: Sultanlar kentine yolculuk, 1578-1581

Bahaddin Ögel: Türklerde devlet ve ordu mehteri: Hunlardan Osmanlılara : resimler ve sözlükler, Türk kültür tarihine giriş, Türk Mitolojisi ve Muhakemeleri, Dünden bugüne Türk kültürünün gelişme çağları, böyük hun imperiyası (okumak isteyenlerin orjinal dilinde okumasını isterim),

Sino-Turcica: Çingiz Han ve Çin’deki hanedanının Türk müşavirleri

Yusuf Akçura: Türkçülüğün Tarihi, Cengiz Han, Türk Yılı(1928),

Shimin Geng: Ancient Turkic grammar(dil bağları için güzel kaynaktır.), Uighur ancient literature, Western literature and history on the draft (her ne kadar taslak dese de bazı arşiv taramaları bu kaynaktadır)

Wang Guowei: Çin edebiyatındaki bazı Türki ve kavimsel değinmeleri bulunuyor. Yazdığı insanların şarkılara verdiği tepkileri komşu milletlerin nezdinde aktardığı bazı bölümler var (sadece bu kısımlar dahildir.)


Gabdulhay Ahatov: neredeyse tüm makaleleri


Wilhelm Barthold: Turkestan Down To The Mongol Invasion, An Historical Geography of Iran, Central Asian Turkish History Lessons


László Rásonyi: Tarihte Türklük, Duna hidak: Régi török ​​emberek a Duna (yazarın ilk eseri diye hatırlıyorum. Orta Avrupa için bazı noktaları incelenmeye değer)


Wolfram Eberhard: conquerors and rulers: social forces in medieval china, china und seine westlichen nachbarn: beitr. zur mittelalterl. u. neueren geschichte zentralasiens, kultur und siedlung der randvölker chinas, a history of china: children history (adına bakmayın kuvvetlidir)

Tarih Kazanı

Tarih-i Harp

Savaş tarihi, büyük komutanlar ve stratejileri Türk tarihine dair mülahazalar ve Türk tarihindeki münakaşaların izah adresi.

Related Post

Turani Kavimler (IX)

Posted by - 4 Eylül 2020 0
İskit yahut İskülüt Kavmi Kısım 3 Hayırlı geceler diler, sağlıklı vakitler temenni ederim. Arkadaşlar şu zor zamanlarda çocuklarımıza çok iyi…

BÜYÜK KURTARICI ATATÜRK

Posted by - 3 Eylül 2020 0
BÜYÜK KURTARICI ATATÜRK BİR GÜNEŞ GİBİ YURDUMUZU AYDINLATMAKTA, ONA İHANET EDENLER, ONUN ÖNÜNDE BAŞ EĞMEYE MECBUR KALMAKTADIR. TÜRK MİLLETİNİ IRK…

Leave a comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir