KIRK GÖKTÜRK (I)

453 0

“Türk Oğuz beyleri, budunum (milletim) işitin! Üstte mavi gök basmasa, altta yağız yer çökmese, Türk budunu, ilini, töreni kim bozabilir? Türk budunu, kendine gel, aklını başına devşir!”

Bilge Kağan

-İL KAĞAN

Kardeşi Çulo’dan sonra yönetime geçen İl Kağan, Şipi ve Çulo gibi Çin’e karşı sert tavır alarak mücadeleye girdi. 621 yılında Çin Seddi’ni aşan İl Kağan’ın akınları Çin’in iç kısımlarına kadar ulaştı. İl Kağan, 100.000 kişilik ordusuyla Çin’e baskın yapmaya ve direkt başkentleri olan Çangan’ı ele geçirmeye karar verdi.

Hazırlıksız yakalanan Çin İmparatoru ordusuyla Türk ordusunun karşısına çıkmaktansa, Çangan’a yaklaşan İl Kağan’la görüşmeye karar verdi. Çin tarafı, Doğu Göktürk kağanına yüklü miktarda altın ve gümüş vermeyi teklif etti. Çin’in yüklü miktarda tazminat ödemesiyle İki hükümdar, Wei Nehri Antlaşması’nı imzaladılar. Antlaşma, Çin’i çok küçük düşürüyordu.

Ancak bu antlaşma Türkler arasında hoşnutsuzluğa yol açtı çünkü İl Kağan, Çin’in başkentine saldırıp Çin tehlikesine bir son verebilecekti ancak O, Çin ile barış yapmayı tercih etmişti. İl Kağan her ne kadar hırslı ve cesur olsada ülke yönetiminde başarılı olamadı. Bu kötü gidiş neticesinde kendisine bağlı olan Çin toplulukları Çin’e geri döndüler. Tarduş, Bayirku, Uygurlarda kötü yönetimden dolayı ayaklandılar. Göktürkler isyanı bastıramadı. Tarduşlar’ın beyi Ötüken’de kendini kağan ilan etti. Bunun üzerine İl Kağan Çin’in kuzeyinde yaşamaya başladı.

Bu arada İl Kağan’ın yeğeni olan Tölis Kağan da isyan etti. Bunu fırsat bilen Çin orduları, İl Kağan’ın üzerine yürüdü ve iki ordu karşı karşıya geldi. Göktürkler ağır bir mağlubiyet aldı. İl Kağan savaştan kaçmak zorunda kaldı. Ve Çin’e barış teklifinde bulunda ancak Çin İmparatoru buna İl Kağan’ın üzerine ordu göndererek cevap verdi.

İl Kağan, 630 yılında Çin komutanı tarafından yakalanarak Tang İmparatorluğu’nun başkentine götürüldü. İl Kağan’ın ele geçirilmesinden sonra Doğu Göktürk Kağanlığı yıkıldı. Ve Türklerin 50 yıllık Çin esareti dönemi başladı.

İl Kağan, 634 yılında Çin’de hayatını kaybetti.

-ÇİN ESARETİ

İl Kağan’ın esir düşmesi ile başsız ve devletsiz kalan Türkler, etrafa dağılmaya başladılar. Bazıları Ötüken’i elinde tutan Tarduşlar’a, bazıları Batı Türkistan’a, bir kısmı ise Çin’e sığındı.

Çin’e giden Türklerin sayısı yüzbin civarındaydı. Türklerin Çinlilere göre farklı bir hayat tarzları ve dinleri vardı. Bu yüzden Çin’e uyum sağlamaları çok zordu. Çin imparatoru ve yardımcıları bu soruna ayrı ayrı çözüm buldular. Bu çözümlerin çoğu İmparator T’ai-tsung’u ikna etmedi.

Bu sırada Çinli bir general olan Wen Yen-po Türklere iyi davranılması gerektiğini, bunların sadece arta kalan Göktürkler olduğunu, çaresiz olduklarından dolayı Çin’e sığındıklarını, onların korunmalarını, Çin’in kuzey sınırındaki topraklara yerleştirilmelerini, Çin geleneklerinin öğretilmesini, Türklerin askeri özelliklerinden faydalanılması gerektiğini, cesur boy beylerinin saraya muhafız yapılmasını söyledi. Ayrıca Wen Yen-po Türklerin nerelere yerleştirileceğini de teker teker açıkladı. İmparator onun söylediklerine ikna oldu ve Wen Yen-po’nun direktifleri doğrultusunda Türklere iyi davranılmaya başlandı.

İl Kağan’ın idare ettiği topraklar doğu ve batı olmak üzere ikiye bölündü. Her ikiside kendi içlerinde 3’er askeri garnizona ayrıldı. Böylece 6 askeri garnizon elde edilmiş oluyordu. Çinliler tehdit olarak gördükleri Türkleri, çok dikkatli bir şekilde kontrol ediyorlardı. Bu sırada Çin’in başkenti Çangan’a birçok Türk beyi gelmişti. Bunlara Çin İmparatoru tarafından sarayda görev veriliyordu. Bu beylerin aileleri Çin’in başkentine yerleşmişlerdi. Böylelikle Çangan’da ki Türklerin sayısı onbini buldu.

Hazırlayan: M. Ömer Kılıç

Kaynaklar: Ahmet Taşağıl, Göktürkler Ahmet Taşağıl, Kök Tengri’nin Çocukları

Tarih Kazanı

Tarih-i Harp

Savaş tarihi, büyük komutanlar ve stratejileri Türk tarihine dair mülahazalar ve Türk tarihindeki münakaşaların izah adresi.

Related Post

Turani Kavimler (VIII)

Posted by - 1 Eylül 2020 0
İskit yahut İskülüt Kavmi Kısım 2 Dara yani sınırları Hindistan’dan Anadolu’nun en batısına kadar uzanan Pers mülkünün meşhur hükümdarı I.…

Leave a comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir