Kırım Hanı Hacı Selim Giray Han (II)

591 0

Osmanlı Devleti, Avusturya sınırında 1685’de Uyvar ve 1686’da Macar Beylerbeyliği merkezi Budin’in düşmesiyle Belgrad’a geçildi.
1687’de 2.Mohaç Meydan Muharebesi meydana geldi ve Osmanlı kendisinden daha az olan Avusturya kuvvetlerine yenildi. Bu yenilgi Belgrad, Semendire ve Vidin’i Osmanlı’dan kopardı.
Avusturya ordusu Niş’e dayandı. Tek sorun Avusturya da değildi, Yeğen Osman Paşa Rumeli’de haraç kesen bir zorba misali kafasına göre etrafına emirler yağdırıyor ve halka zulmediyordu.
Bunların üzerine Osmanlı Devleti sefere çıkmaya karar verdi ve Selim Giray Han’ı Edirne’ye davet edildi. 8 Ocak 1689’da Han, Vezirler, devlet erkanının diğer kısmı ve süvari bölük ağaları ile kapıkulu ocak ihtiyarları toplanıldı ve savaşın durumu görüşüldü.
Kırım Hanı kimsenin açmak istemediği Osman Paşa konusunu açtı ve vezirlere düşündüklerini dürüst ve dobra bir şekilde anlatarak Osman Paşa’nın ortadan kaldırılmasını istedi.
Osman Paşa ve yancılarının katline ferman verildi ve yeni serdar Arap Recep Paşa tarafından dayısı Veli Paşa’da olmak üzere kuvvetleri ve kendisi yok edildi.
Kırım Hanı ise Osmanlı Padişahı Sultan Mehmet Han’ın hayır duaları ile karargahı olan Kili’ye döndü. Han’ın cesur tavrı sayesinde Osman Paşa meselesi halledilmiş oldu.

Prens Galitsin ve Selim Giray Han’ın Taktik Savaşı

Çıktığı 1687 seferinde kuraklığa yenilen ve utanç içerisinde bulunan Galitsin, 1687 yılının intikamını alma maksadıyla 200.000 asker ve 1.000 adet top ile sefere çıktı. Tatarların stepleri yakmasını önlemek için Şubat’ta yola çıkan Rus ordusu bu sefer de soğukla mücadele etti.
Bu seferde de yavaş ilerleyen Ruslar, Orkapı’ya ancak 3 ayda, Mayıs ortalarında vardılar. Ruslar öncelikle Özü ile Kırım’ın bağlantısını kesme amacıyla Kırım-Özü arasındaki bölgeye saldırdı. Orkapı’nın 6 saatlik mesafe yakınındaki Kanlıcak’a saldıran Ruslar, bu bölgeye yerleştiler.
Kırım’da bulunan ve Selim Giray’ın oğlu olan Kalgay Devlet Giray, Kili’de bulunan babası Selim Giray Han’ın Kırım’a gelmesini, aksi halde Kırım’ın Rus eline geçeceğini bir mektupla kendisine iletti.
Avusturya’nın Belgrad, Rusların Kırım’a saldırdığı anda Han, ülkesine gitmeliydi ve Rusların Kırım’a saldırdığını Osmanlı sarayına bildirip düşmanı dağıttıktan sonra Avusturya cephesine geleceğini de ekledi ve ülkesini olası bir işgalden kurtarmak için yola koyuldu.
6 günde Kanlıcak’a varan Han, stepleri 2 yıl önce yaptığı gibi yakarak Rusları bunaltmayı hedefledi. Tatarların karşısına çıkan ilk Rus birliği bir öncü keşif birliği idi. Kısa sürede yenilen bu birlik Prens Galitsin’e ulaştı ve Tatarların stepleri yaktığını söyledi.
Galitsin ise mevcut asker ve topla Orkapı Kalesini muhasaraya başladı. Kefe’deki Mehmet Ağa’nın liderliğindeki yeniçeri birliğiyle birlikle Kırım kuvvetleri ok ve kılıçtan başka hiçbir şeye sahip olmazken Ruslarla bin top ve binlerce tüfekli piyade vardı. Selim Giray, ordusunu üç kısma ayırdı.
Birinci kısım kuvvetlerin basında kendisi bulunmakta idi. İkinci kısım kuvvetlerin kumandasını Kalgay Devlet Giray’a ve üçüncü kısım kuvvetlerin idaresini ise Nureddin Azamet Giray ve Selamet Giray’a verdi.
Taraflar arasında hava kararana kadar devam eden savaş sonuçsuz kaldı ve taraflar karargahlarına çekildiler.
Ertesi gün taraflar yine savaşa tutuştu lakin kendisinden çok büyük bir düşmana karşı savaşan Tatarlar bozgun havasına girdikleri anda İkinci Veliaht-Nureddin Azamet Giray bir anda askerlere seslendi. “Kanı benimle bu dem akmaya razı olan, cennete varmak isteyenler, şehadet serbetini içmek
isteyenler, cennet katına varmak isteyenler var ise ortaya çıksın” diyerek Tatarlar tabiri caizse gaza gelerek umumi bir hücumla Rus birliklerini kırmaya başladılar ve birçok topu tahrip ettiler.
Ancak yine de kalabalığından ödün vermeyen Ruslar Orkapı’nın yakınındaki Kuyaş’ta mevzi tutmaya başladılar. Orkapı muhafızlığına Selim Giray Han’ın beylerinden Bahadır Ağa getirildi ve Kırım ordusu hareket ederek Rusların su kaynaklarını tutmayı başardılar.
Ruslar acizlik içerisinde kalıp deniz suyu içmeye başladılar ve Ruslar tam da bu yüzden, deniz suyunun tuzu yüzünden ölmeye başladılar. Rus ordusunun büyük bölümü kırılmaya başladı.
Prens Galitsin’in tek çaresi firardı ve kendisini bağlı olan Alanur kabilesinden Kalmuk Ağa’yı elçi olarak Han’a gönderdi.
Rusların asıl niyetinin firar için zaman kazanmak olduğunu sezen Selim Giray, Mirza Kadir kumandasında 22.000 asker ile firara kalkan Rusların avlanılması emrini verdi. Mirza Kadir’in saldırısıyla 1.000 esir ve 100 top ele geçirildi.
Rusların yenildiği anlayan Selim Giray Han, askerlerinin dinlenmesi için Kırım’a döndü ve zaferini bildirmek için veziri Batur Han’ı İstanbul’a gönderdi.

Hazırlayan: Semih Seçilmiş
Kaynaklar:
KAYI-6, KAYI-7 – Prof.Dr.Ahmet ŞİMŞİRGİL
TDV İslam Ansiklopedisi Selim Giray Han
Kırım Hanı Selim Giray Han Dönemi -Dr.Öğr.Üyesi Muhammet ŞEN
1687 Perekop Zafernamesi- Dr.Öğr.Üyesi Muhammet ŞEN
Akdeniz Adalarına Sürgün Edilen Kırım Hanları – Özge TOGRAL

Tarih Kazanı

Tarih-i Harp

Savaş tarihi, büyük komutanlar ve stratejileri Türk tarihine dair mülahazalar ve Türk tarihindeki münakaşaların izah adresi.

Related Post

Turani Kavimler (VII)

Posted by - 31 Ağustos 2020 0
İskit yahut İskülüt Türkleri Kısım 1 Öncelikle belirtmek isterim ki yayıldıkları saha dolayısıyla çokça toplumu himayeleri altına almışlardır. İşte tam…

Leave a comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir