Emeviler’in Türkistan’a Doğu İlerleyişinde Türk Başbuğu’nun Çelikten Yumruğu

173 0

Emeviler’in Türkistan’a doğru ilerleyişini durduran Su-lu / Suluk Kağan. Su-lu / Suluk Kağan bir Türkeş hakanıydı. On-Ok budununa (boylar birliği) mensup olan Türkeş boyu, Göktürklerin güçten düşmesinden sonra bağımsız olmuştur. Türkeş hakanlarının en ünlüsü Suluk Kağan’dır. Kendisi Emevilerin Türkistan’da ilerleyişini durdurmuş ve gösterdiği başarılardan dolayı Araplardan “Abū Muzāhim” (Sıkıntının Babası) olarak anılmıştır. Emevilerin Arap olmayan Müslümanlara karşı aşağılayıcı davranışları hem Müslüman, hem de gayri Müslim Türk, Soğdak ve Farsların Türkeşleri desteklemesine yol açmıştır.

Bundan başka Araplar arası öz Arap olduğunu ilan eden Güney Arap oymakları ve araplaşmış olan Kuzey Arap oymakları arası çekişmeler başlamış ve bu bölünmelere yol açmıştır. Suluk dönemi Emeviler sadece Buhara ve Semerkand’ı tutmayı başarmış, kırsal alanda etkilerini kaybetmişlerdir.

Bir savaşta bir kaç bin kişilik Türkeş ordusu 12.000 kişilik Emevi ordusunu yenmiş, sadece bin kişilik bir Emevi bölüğü ölümden kurtulmuştur. Suluk Kağan daha küçük bir ordusuna rağmen Emevileri durdurmuş, ama onları bir türlü Türkistan’dan atamamıştır. Emevilerin mevalilere (Mevali köle demek. Emeviler bu adı Arap olmayıp, Müslüman olan toplumlara vermiştir.) karşı davranışı, Emeviler tarafından İran ve Horasan’ı Araplaştırmak için getirilmiş Arap göçmenleri bile kızdırmış, bir grup Arap Emevilere karşı düzenlenen ayaklanmalara katılmıştır.

Suluk Kağan’ın parlayan yıldızı 730lu yıllarda sönmeye başlamıştır. Önce doğuda Tanglara karşı, sonra 737’de Emevilere karşı ayaklanan bir Arap müttefik ile beraber yenilgiye uğramış, 738 yılında Tanglılar tarafından desteklenen Kül-Çor tarafından öldürülmüştür. Onun ölümü Türkeşler arası bölünüş ve iç savaşa yol açmıştır ve Kül Çor 739 yılında yönetimi ele geçirmiştir. Tanglılar 742 yılında Kül Çor’u devirip, Aşina soyuna mensup bir kişiyi hakanlığın başına geçirmeye çalışmış, ama başarısız olmuşlardır. Kül Çor ise 744 yılında Tanglılar tarafından öldürülmüştür.

Tarih Kazanı

Tarih-i Harp

Savaş tarihi, büyük komutanlar ve stratejileri Türk tarihine dair mülahazalar ve Türk tarihindeki münakaşaların izah adresi.

Related Post

Leave a comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir