BBC’den Ece Göksedef Yazdı : Türkiye-Katar İlişkileri,Bölgesel Ortaklıktan Stratejik İşbirliğine

314 0
Katar Emiri el Sani ve Cumhurbaşkanı Erdoğan
Ece Göksedef
BBC Türkçe

Katar ile Türkiye arasındaki ilişkiler ülke liderlerinin şahsi dostluğundan derin ekonomik bağlara kadar gidiyor.

Katar sermayesi artık Borsa İstanbul’da hissedar, Tank Palet Fabrikası’nın işletme haklarını devralmış durumda. Türkiye ekonomisinin zor günlerden geçtiği ve dış finansman bulmakta güçlük yaşadığı dönemlerde de Katar devreye girerek ülkeye giren dövizin kaynağı oluyor.

Peki Türkiye ile Katar arasındaki stratejik işbirliği ne zaman başladı, nasıl ve hangi şartlarda bugünlere geldi?

Katar’ın Türkiye yatırımları 1990’larda başladı

1939’dan bu yana açık denizlerinde petrolün ve ardından doğalgazın varlığını keşfeden Katar, bugün dünyanın bilinen en büyük üçüncü doğalgaz rezervine sahip. Qatargas, dünyanın en büyük sıvışaltırılmış doğalgaz şirketi. Buradan gelen yüksek gelirle Katar, 1990’larda uluslararası piyasaya açılımını hızlandırdı.

Katar

Türkiye de yatırım yaptığı ülkelerden biriydi.

Dönemin Katar Emiri Hamad bin Halife el Sani, Türkiye’ye ilk ziyaretini AKP döneminden önce, Aralık 2001’de yapmıştı.

Türkiye’den yeni dönemde Katar’a ilk ziyareti ise, o dönem Başbakan olan Recep Tayyip Erdoğan 2005’te gerçekleştirdi.

Ziyaretlerin sayısı arttıkça Katar’ın Türkiye’deki yatırımları da, neredeyse tamamı özel şirketlere olmak üzere hız kazandı.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre 2002’de iki ülkenin dış ticaret hacmi 26,23 milyon dolardı.

2005’te bu tutar hızla artarak 132 milyon doların üzerine çıktı. 2011’de ise 669 milyon dolar oldu.

2019’da 1,4 milyar dolara yükselen dış ticaret hacmi için iki ülkenin orta vadeli hedefi 5 milyar dolar.

Ticaret Bakanlığı verilerine göre Katar’ın 2019 yılında Türkiye’nin toplam ihracatındaki payı %0,7’ydi ve en fazla ihracat yapılan ülkeler arasında 34. sıradaydı.

Aynı yıl Türkiye de Katar’ın ihracat yaptığı ülkeler arasında 15. sırada yer aldı.

Katar’ın ithalatında Türkiye’nin payı yüzde 4,1 iken ihracatta bu pay yüzde 1,2. Türkiye, Katar’a ithalat yapan ülkeler arasında ise 7. sırada.

Katar ve Türkiye arasındaki ticaret ilişkilerinin seyri. (2002-2019 dönemi).  .

Yani hem mevcut veriler hem de hedeflenen ticaret hacmi, hızlı artışa rağmen iki ülkenin de dış ticaretinde çok büyük bir yer kaplamıyor.

Ancak yatırımlar konusunda Katar’ın Türkiye için önemi büyük.

Ticaret Bakanlığı’nın uluslararası doğrudan yatırım verilerine göre 2010-2018 arası toplandığında, Katar yabancı yatırımcı ülke olarak 19’uncu sırada yer alıyordu. 2018’de Katar’ın Türkiye’ye yatırımları 6,2 milyar dolardı.

Ancak Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın Eylül 2020 tarihli “Uluslararası Yatırım Pozisyonu” raporuna göre Katar 2019’da “Yurt Dışında Yerleşik Kişilerin Türkiye’deki Doğrudan Yatırımları” sıralamasında Hollanda’dan (32,477 milyar dolar) sonra 21,886 milyar dolarla ikinci sıraya yükseldi. Yani bir yıl içinde yatırımlar 3,5 katına çıktı.

Katar için ise yurtdışı yatırımlarındaki sıralamada Türkiye aynı konumda değil.

Ülkenin Maliye Bakanı Ali Şerif el Emadi, Katar Varlık Fonu’nun değerini 2020’de 320 milyar dolar olarak açıklamıştı. Ekonomi haberi yapan uluslararası yayın kuruluşları ise Katar’ın yurtdışı yatırımlarının toplamının 400 milyar doları bulduğunu belirtiyor. Bu miktarın yaklaşık yüzde 5’i Türkiye’deki yatırımlara harcandı.

Londra'da Katar'ın sahibi olduğu Shard binası
Londra’da Katar’a ait olan gökdelen

Fon, dünyadaki en varlıklı fonlar arasında 9. sırada. Katar, Varlık Fonu aracılığıyla İngiltere’de Harrods mağazasını ve başkent Londra’nın en yüksek binalarından Shard’ı satın aldı. Ülkenin en büyük havalimanı olan Heathrow’da ve en büyük ikinci süpermarket zinciri Sainsbury’s’de de Katar’a ait hisseler var.

Katar, Barclays ve Credit Suisse bankalarına, Volkswagen ve Porsche’a da milyarlarca dolar değerinde yatırım yaptı.

Son yıllarda dikkatini ABD’ye yönelten Katar, New York’taki Times Meydanı ve 5. Cadde’deki birçok değerli mülkü portföyünde tutan bir emlak yatırım şirketinin 5,6 milyar dolarlık hisselerine de bir başka ABD emlak şirketiyle birlikte ortak oldu.

Katar Petrolleri de gelecek yıl ABD’deki petrol tesislerinde 9 milyar dolarlık proje yürüteceğini açıkladı.

Tüm bu yabancı yatırımlar arasında Türkiye’ye yapılan yatırım küçük bir yer tutuyor.

Ancak tüm bu verilerde son birkaç yılda yaşanan artışa ve stratejik önemdeki yatırımların ön plana çıkmasına dikkat çekmek gerekiyor. Bunun asıl sebebi de Arap Baharı’yla birlikte stratejik işbirliğini artıran iki ülkenin yakınlaşmasının ticarete de yansımış olması.

BBC TÜRKÇE

ECE GÖKSEDEF

Related Post

24 NİSAN VE ERMENİ YALANLARI

Posted by - 7 Mayıs 2021 0
24 Nisan’ın yaklaştığı günlerde Türkiye’de basın kuruluşları “Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Başkanı Ne Diyecek?” başlıklarıyla gündemin nabzını tutmaya (!) çalışırlar.…

Hülagü Han ve Türkler

Posted by - 4 Ağustos 2020 0
HÜLAGU HAN, KUTEYBE’NİN 705-715 YILLARI ARASINDA ON BİNLERCE TÜRK'Ü KATLETMESİNİN İNTİKAMINI ALMAK İÇİN Mİ 1258 YILINDA BAĞDAT'I TALAN ETTİ?

Leave a comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir